14. apríl 2011

Viðtöl og áframhald á greinaskrifum

Einsog áður sagði eru sveitarfélögin, Grundarfjarðarbær, Snæfellsbær og Stykkishólmsbær grænjaxlar og taka þátt í Grænum apríl. Í tilefni þess voru tekin viðtöl við forsvarsmenn sveitarfélaganna þar sem meðal annars er rætt um umhverfisvottun EarthCheck. Hér að neðan má finna tengla á umrædd viðtöl, sem er að finna á heimasíðu Græns apríls.

Viðtal við Kristinn Jónasson bæjarstjóra í Snæfellsbæ

Viðtal við Sigurborgu Kr. Hannesdóttur forseta bæjarstjórnar í Grundarfjarðarbæ

Viðtal við Gyðu Steinsdóttur bæjarstjóra í Stykkishólmsbæ

Í dag birtist svo þriðja greinin í greinaröðinni um umhverfisvottun Snæfellsness í svæðisblöðunum:

Hverju hefur umhverfisvottun Snæfellsness áorkað?

Í síðustu grein minntist ég á áhuga annarra sveitarfélaga á Íslandi á því að sækjast eftir umhverfisvottun. Snæfellingar hafa þannig með frumkvæði sínu haft áhrif á umhverfismál á landsvísu. Þótt ekki kæmi annað til getur það talist góður ávinningur.

Hér verður fjallað um þann ávinning sem íbúar á Snæfellsnesi hafa haft af EarthCheck umhverfisvottuninni. Margt af því góða sem við höfum og lítum á sem sjálfsagða hluti í dag, voru mikilvægir áfangar og framfaraskref á sínum tíma. Þetta á við um ýmsa áfanga í umhverfismálum á Snæfellsnesi. Þó alltaf megi gera betur er mikilvægt að halda til haga þeirri vinnu sem stjórnendur og íbúar svæðisins hafa lagt á sig varðandi úrbætur í umhverfismálum á liðnum árum.

Hér fylgja nokkur dæmi um verkefni, stór og smá, sem tengjast vottunarvinnu síðustu ára beint eða óbeint:

·         Endurskipulagning á rekstri sveitarfélaganna hvað varðar gagnsæi og rekjanleika upplýsinga.

·         Skráningarkerfi, nokkurs konar „grænu bókhaldi“, komið á fót þar sem fylgst er með ýmsum umhverfisvísum, til dæmis orku- og efnanotkun. Það veitir aukna yfirsýn og nýtist til að koma í veg fyrir að við göngum of nærri náttúrunni, auk þess sem það nýtist til sparnaðar í rekstri.

·         Sameiginleg innkaupastefna sveitarfélaganna þar sem leitast er við að minnka innkaup og kaupa sem hæst hlutfall umhverfisvottaðra vara.

·         Gríðarlegar framfarir í sorpmálum.

·         Öflug vinna að umhverfismálum í leik- og grunnskólum sem allir eru þátttakendur í Grænfánaverkefninu.

·         Höfnin í Stykkishólmi hefur flaggað Bláfánanum átta ár í röð auk þess sem fáninn blakti við hún við Arnarstapahöfn árin 2008 og 2009.

·         Heimasíða, www.nesvottun.is, stofnuð þar sem íbúar og aðrir áhugasamir geta fengið grunnupplýsingar um verkefnið og framgang þess. Fésbókarsíða, Umhverfisvottun Snæfellsness, nýtt til að kynna verkefnið og uppfræða almenning um umhverfismál og sjálfbærni samfélaga.

·         Sveitarfélögin tóku þátt í minkaveiðiátaki á tímabilinu 2007-2010 sem skilaði sér í mikilli fækkun minka, auk þess sem Stykkishólmsbær hóf átak gegn ágengum plöntum í fyrrasumar.

·         Bæklingur fyrir ferðamenn um Snæfellsnes.

·         Fræðsluskilti um jarðfræði Kirkjufells og fuglalíf við Grundarfjörð.

·         Gönguleiðin um Kambsskarð stikuð og hnitsett og til stendur að setja fræðsluskilti við hana.

·         Fyrirtæki eru að byrjuð að nýta sér umhverfisvottunina í markaðssetningu vöru og þjónustu.

·         Síðast en ekki síst hefut umhverfisvitund íbúa aukist og þeir farnir að gera meiri kröfur til sveitarfélaga sinna hvað varðar umhverfismál.

Af þessu má sjá að margt gott hefur áunnist á þeim tíma sem umhverfisvottunarverkefnið hefur staðið á Snæfellsnesi. Vinnan heldur áfram og enn liggja fjölmörg ónýtt tækifæri til þess að nýta vottunina til góðs. Hvet ég því íbúa til þess að láta ekki sitt eftir liggja, segja frá hugmyndum sínum eða umkvörtunarefnum og láta í sér heyra. Öll innlegg eru vel þegin.

Theódóra Matthíasdóttir (theo@nsv.is), umhverfisfulltrúi Snæfellsness

7. apríl 2011

Sveitarfélögin Grundarfjarðarbær, Snæfellsbær og Stykkishólmsbær eru grænjaxlar, en svo kallast þátttakendur í verkefninu Grænn apríl

Á heimasíðu Græns apríl segir að um sé að ræða verkefni sem hópur áhugafólks um umhverfismál hrinti í framkvæmd. Markmiðið er að fá ríkisstjórnina, sveitarfélög, fyrirtæki, félagasamtök og einstaklinga til að kynna vöru, þekkingu og þjónustu sem er græn og umhverfisvæn og styður við sjálfbæra framtíð á Íslandi. Með sameinuðu átaki er ætlunin að gera umhverfisumræðuna skemmtilega, líflega og kúl fyrir alla Íslendinga. Nánari upplýsingar um verkefnið er að finna á www.graennapril.is. Þar má meðal annars hlusta á viðtöl við forsvarsmenn sveitarfélaganna og nálgast upplýsingar um umhverfismál á Snæfellsnesi sem og á Íslandi öllu.

Þrátt fyrir að á Snæfellsnesi séu allir mánuðir grænir hefur verið ákveðið að fagna apríl sem skærgrænum og nýta tækifærið til þess m.a. að halda íbúafundi um EarthCheck umhverfisvottunarverkefni sveitarfélaganna á Snæfellsnesi. Fundirnir verða auglýstir nánar fljótlega en nú er leitað heppilegrar tímasetningar. Vegna anna er mögulegt að einhverjir þeirra verði haldnir í maí – sem verður eins og aðrir mánuðir grænn á Snæfellsnesi.

24. mars 2011

Hvers vegna umhverfisvottun EarthCheck?

Önnur greinin í greinaröðinni um umhverfisvottun Snæfellsness birtist í svæðisblöðunum í dag:

Aðalhlutverk sveitarfélaga er að skapa íbúum og fyrirtækjum umhverfi sem þau geta blómstrað í. Til að stuðla að því og góðri framtíð komandi kynslóða hafa flest sveitarfélaganna á Íslandi þegar hafið vinnu við svokallaða Staðardagskrá 21, þar sem þau setja sér ákveðna stefnu og markmið hvað sjálfbærni varðar. Þó að margt gott megi segja um þá vinnu vill hún oft verða meira í orði en á borði, m.a. vegna þess að enginn fylgist með því hvort unnið sé að settum markmiðum. Stefnan getur því auðveldlega endað ofan í skúffu og gleymst. Að auki er ekki gerð krafa um uppfyllingu lágmarksskilyrða á öllum sviðum umhverfis- og samfélagsmála, ólíkt því sem tíðkast hjá viðurkenndum umhverfismerkjum.

Sveitarfélögin á Snæfellsnesi hafa stigið skrefi lengra en önnur sveitarfélög á Íslandi með því að sækjast eftir vottun óháðs þriðja aðila, EarthCheck. Um er að ræða viðurkennd vottunarsamtök með öfluga ástralska háskóla sem bakhjarla. Þetta eru einu samtökin sem fram til þessa hafa umhverfisvottað starfsemi sveitarfélaga en þau votta einnig starfsemi fyrirtækja.

Meginmarkmið umhverfisvottunar á vöru eða starfsemi, hvort heldur er um að ræða vottun frá Svaninum, EarthCheck eða öðrum vottunaraðila, er að óháður úttektaraðili geti staðfest að viðkomandi, í þessu tilfelli sveitarfélög, leitist við að lágmarka neikvæð umhverfisáhrif en tryggja jafnframt gæði. Umhverfismerkingar auðvelda þannig hinum meðvitaða neytanda val á vöru og þjónustu.

Hvers vegna  getum við á Snæfellsnesi ekki bara verið eins og hinir? Af hverju þurfum við endilega að vera að sækjast eftir vottun? Er þetta ekki bara óþarfa vesen? Hver er ávinningurinn?

Þátttaka í vottunarferli stuðlar að bættri gæðastjórnun með því að auka gegnsæi upplýsinga, bæta verk- og pappírsferla og gefa betra yfirlit yfir notkun náttúruauðlinda. Krafan um úttekt þriðja aðila felur í sér mun meira aðhald og eftirfylgni en til dæmis í hefðbundinni Staðardagskrárvinnu. Við fáum haldbærar upplýsingar um frammistöðu og er kerfið því líklegra til þess að skila raunverulegum árangri í átt til sjálfbærni. Árangur er metinn af óháðum aðila og þarf að standast skilgreinda staðla og viðmið og eykur þannig trúverðugleika sjálfbærnivinnu sveitarfélaganna. Umhverfisvottun alþjóðlega viðurkennds vottunaraðila með þekktu umhverfismerki felur í sér ný og fjölbreytt tækifæri til landkynningar og markaðssetningar. Vottun styður þannig við ýmsar atvinnugreinar, sér í lagi ferðaþjónustu og framleiðslugreinar.

Þegar saman kemur fólk sem vinnur að umhverfismálum íslenskra sveitarfélaga er augljóst hversu mikla athygli og virðingu Snæfellsnes hefur hlotið fyrir frumkvæði og forystu í þessum málaflokki. Það er því greinilegt að áhugi fyrir verkefninu er mikill og hafa sveitarfélög á Vestfjörðum og á Vesturlandi sýnt áhuga á að feta í fótspor Snæfellinga. Það verður þó aldrei af okkur tekið að við vorum fyrst.

Í næsta greinarstúf verður fjallað um það sem áunnist hefur við umhverfisvottun sveitarfélaganna á Snæfellsnesi.

Theódóra Matthíasdóttir (theo@nsv.is), umhverfisfulltrúi Snæfellsness

10. mars 2011

Greinaröð um umhverfisvottun Snæfellsness

Í dag birtist í svæðisblöðunum, Stykkishólmspóstinum, Jökli og Skessuhorninu, fyrsta greinin úr greinaröð um umhverfisvottun Snæfellsness. Ætlunin er að birta næstu greinar á komandi vikum og gefa íbúum og öðrum áhugasömum þannig tækifæri til þess að fá betri innsýn í verkefnið.

Þessi fyrsta grein birtist hér að neðan:

Umhverfisvottun sveitarfélaga á Snæfellsnesi

Eins og flestum íbúum Snæfellsness er væntanlega kunnugt hafa sveitarfélögin fimm á Snæfellsnesi hlotið umhverfisvottun sem gengur undir nafninu EarthCheck (áður Green Globe). Vottunin nær til starfsemi sveitarfélaganna og stofnana á þeirra vegum.

En hvað er þetta EarthCheck? Hvaða tilgangi þjónar slík vottun? Hvað hefur áunnist? Græðum við eitthvað á þessu? Er einhver framtíð í þessu? Þessar og ótal fleiri spurningar koma upp í hugann í sambandi við EarthCheck umhverfisvottunina.  Á næstu vikum mun ég í stuttri greinaröð leitast við að svara einhverjum þessara spurninga og gera um leið grein fyrir verkefninu sem sveitarfélögin hafa djarflega unnið að á síðustu árum.

Í þessari fyrstu grein rifja ég stuttlega upp sögu vottunarverkefnisins á Snæfellsnesi. Hugmyndin að því að sækja um umhverfisvottun fyrir Snæfellsnes kviknaði  árið 2002. Árið eftir hófu sveitarfélögin fimm á Snæfellsnesi, Eyja- og Miklaholtshreppur, Helgafellssveit, Grundarfjarðarbær, Snæfellsbær og Stykkishólmsbær, ásamt Þjóðgarðinum Snæfellsjökli, umfangsmikla undirbúningsvinnu að umhverfisvottun Green Globe (nú EarthCheck) samtakanna fyrir að vera umhverfismeðvitað samfélag sem vinnur að lausnum í átt til sjálfbærari starfshátta. En sjálfbær þróun hefur í stuttu máli verið skilgreind sem þróun sem fullnægir þörfum samtíðarinnar án þess að skerða möguleika komandi kynslóða til að fullnægja sínum þörfum.

Vinna fyrstu ára var flókin og tímafrek, enda var um frumkvöðlaverkefni að ræða þar sem finna þurfti leiðir og lausnir sem ekki var til uppskrift að. Þann 8. júní 2008 hlaut Snæfellsnes loks umhverfisvottun við hátíðlega athöfn að viðstöddum forseta Íslands, þingmönnum, sveitarstjórnarfólki og fjölda gesta. Áfanginn vakti verðskuldaða athygli innan lands sem utan þar sem sveitarfélögin á Snæfellsnesi eru þau fyrstu í Evrópu til þess að hljóta slíka vottun og fjórða samfélagið í heiminum öllum. Vottunin fékkst svo endurnýjuð eftir úttekt í fyrrasumar og næsta úttekt verður sumarið 2011.

Eftir nokkra bið hafa loks fánar með merkjum EarthCheck verið dregnir að hún á Snæfellsnesi og loksins geta sveitarfélögin auglýst á áberandi hátt þann glæsilega áfanga sem umhverfisvottunin er. Enn fremur er kominn skriður á skiltamál verkefnisins eftir langa bið. Skiltin við mörk á Snæfellsness (við Haffjarðará og í Álftafirði), sem enn bera Green Globe merkingu, munu fljótlega skarta merki EarthCheck.

Í næsta greinarstúf verður leitast við að svara því hver tilgangurinn með umhverfisvottun sveitarfélaga sé.

Theódóra Matthíasdóttir (theo@nsv.is), umhverfisfulltrúi Snæfellsness

1. desember 2010

Mikill áhugi á EarthCheck verkefninu á Snæfellsnesi!

Greinilegur áhugi er fyrir EarthCheck umhverfisvottun sveitarfélaganna á Snæfellsnesi, bæði innanlands og utan. Verkefnið var kynnt á umhverfisráðstefnu sem haldin var á vegum SEEDS sjálfboðaliðasamtakanna í nóvember og vakti mikla athygli meðal ráðstefnugesta. Þar var íbúum Snæfellsness klappað lof í lófa fyrir að vera í forystu í sjálfbærnimálum sveitarfélaga á Íslandi.

Á grundvelli þess að Snæfellsnes væri fyrirmynd annarra samfélaga fyrir þau skref sem hafa verið tekin í átt að sjálfbærara samfélagi og þátttöku íbúa í að minnka vistspor sveitarfélaganna var fulltrúa EarthCheck verkefnisins boðið að halda kynningu á EarthCheck og sorpmálum Stykkishólmsbæjar á fyrrnefndri ráðstefnu sem haldin var í tilefni af fimm ára afmæli SEEDS sjálfboðaliðasamtakanna. Ráðstefnan var haldin í Iðnó þann 16. nóvember og var Ómar Ragnarsson heiðursgestur hennar. Mikið var um áhugaverða fyrirlestra á samkomunni. Meðal þeirra sem fluttu erindi voru fulltrúar frá Landvernd og Umhverfisstofnun auk nafnkunnra umhverfissinna eins og Andra Snæs Magnasonar.

En áhuginn á umhverfisvottuninni á Snæfellsnesi er ekki einungis bundinn við Ísland. Á haustdögum heimsótti hópur sveitarstjórnarmanna frá Tékklandi sveitarfélög á Vesturlandi í þeim tilgangi að kynna sér vinnu sveitarfélaganna í fjórðungnum að umhverfismálum (sjá frétt á http://nsv.is/100827_heimsokn_fra_tekklandi.html). Ferðin var að mestu leyti kostuð af Þróunarsjóði EFTA, en Environice í Borgarnesi átti stóran þátt í skipulagningunni hérlendis í samvinnu við Vaxtarsamning Vesturlands og ráðgjafarstofuna MCN í Prag.

Á ferð sinni um Vesturland kom hópurinn við á Snæfellsnesi þar sem hann fékk meðal annars kynningu á EarthCheck vottunarverkefninu sem sveitarfélögin og Þjóðgarðurinn Snæfellsjökull taka þátt í.  Voru gestirnir mjög áhugasamir um allt sem þeim var kynnt og voru greinilega á svæðinu til þess að fræðast. Í kjölfar heimsóknarinnar var nokkrum aðilum af Vesturlandi boðið að heimsækja Tékkland í sams konar tilgangi. Var fulltrúi EarthCheck verkefnisins meðal þeirra sem boðið var í þá ferð, meðal annars í þeim tilgangi að kynna vottunarverkefnið á umhverfisráðstefnu sem haldin var í Prag þann 11. nóvember síðastliðinn.

27. október 2010

Úttektaraðili hrífst af Snæfellsnesi

Í nýjasta fréttabréfi fyrir úttektaraðila EarthCheck samtakanna, sem gefið var út nú í október, birtist grein eftir Kathy Colgan.Kathy er einmitt ástralski úttektaraðilinn sem heimsótti Snæfellsnes í maíbyrjun vegna úttektar fyrir vottun ársins 2010.

Í greininni kemur fram að Kathy hefur unnið að úttekt fyrirtækja og samfélaga fyrir EarthCheck í fjögur ár, auk þess sem hún sinnir ráðgjafarstörfum í umhverfis- og sjálfbærnismálum. Hún segist hafa orðið þeirrar gæfu aðnjótandi í starfi sínu að ferðast víða um heim og heimsækja áhugaverða staði. Sá staður sem hún kýs að fjalla sérstaklega um í þessari grein sinni er Snæfellsnes.

Kathy eyddi þremur dögum á Snæfellsnesi þar sem hún fræddist um það hvernig staðið væri að EarthCheck verkefninu á svæðinu. Hún segir að eitt af því sem upp úr standi eftir ferðina sé hversu ákveðin sveitarfélögin séu í að halda áfram EarthCheck vinnu sinni, þrátt fyrir erfiðan fjárhag. Enn fremur minnist hún á hversu mjög hún hreifst af flokkunarstöðinni sem hún skoðaði. Hún kvað hana einstaklega hreinlega og skipulagða, auk þess sem lífrænn úrgangur væri þar moltaður af hugkvæmni.  

Í lok greinar sinnar segir Kathy: „Ef þið hafið möguleika á því, setjið þá Ísland á listann yfir staði til að heimsækja og farið sérstaklega á Snæfellsnes og sjáið hvað sveitarfélögin þar eru að gera til þess að leggja sitt af mörkum í átt að sjálfbærni“.

Sjá fréttabréfið í heild hér. Greinin er á bls. 2.

15. september 2010

Uppfærsla heimasíðu og umhverfisvottanir á Íslandi

Loks hefur vinna við uppfærslu heimasíðu Framkvæmdaráðs skilað árangri og hér er nú hægt að fræðast ítarlega um EarthCheck umhverfisvottunina á Snæfellsnesi.

Mikil umræða hefur átt sér stað um umhverfisvottanir á Íslandi á síðustu misserum og mikið gleðiefni hversu mörg sveitarfélög á landinu sýna verkefninu áhuga. Meðal annars má nefna að Fjórðungsþing Vestfjarða samþykkti nýlega tillögu þess efnis að stefna að sameiginlegri umhverfisvottun Vestfjarða í heild samkvæmt staðli EarthCheck undir forystu Fjórðungssambands Vestfirðinga. Ennfremur var í september samþykkt ályktun á aðalfundi Samtaka sveitarfélaga á Vesturlandi um að kanna hvort grundvöllur væri fyrir því að sveitarfélög á Vesturlandi hefji undirbúning að umhverfisvottun Vesturlands.

16. júlí 2010

2. júlí 2009

11. júní 2009

Nýr Grænfáni í Lýsuhólsskóla

Föstudaginn 29. maí var fjórði Grænfáninn dreginn að húni í Grunnskóla Snæfellsbæjar, Lýsuhólsskóla. Grænfáninn er alþjóðleg viðurkenning fyrir störf að umhverfismálum og umhverfisfræðslu í skólum. Landvernd hefur umsjón með verkefninu á Íslandi.

Þann sama dag var hefðbundin vorsýning á verkum nemenda og bar til nýjunga að á eyju og í lóni, á skólalóð skólans, var sýning á afurðum sprotafyrirtækis, sem unnið var að í vetur, en þar mátti sjá alls kyns furðuverur, fána og sokkið skip, allt gert úr endurnýttum efnum. Töfrasprotarnir sjálfir voru til sýnis í skólastofu ásamt munum sem nemendur höfðu gert á skólaárinu. Einnig voru sýndar fjórar stuttmyndir nemenda en í þeim var vísað til þekktra ævintýra.

Skólinn hefur unnið markvisst í umhverfismálum og hófst sú vinna árið 2001 með þátttöku í Staðardagskrá 21. Grænfánaverkefnið tók fljótlega við, en skólinn var í hópi 12 fyrstu skóla sem hófu verkefnið á Íslandi. Fyrsta fána var flaggað vorið 2003.

Þegar skrefin sjö til Grænfána hafa verið stigin og markmið uppfyllt er nýjum fána flaggað og ný markmið sett til næstu tveggja ára.